<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0534"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 534 般若心经注</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 534 般若心经注</title> <author>宋 道隆述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">534</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经注</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:06"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802a" n="0802a"/> <lb ed="X" n="0802a01"/> <lb ed="X" n="0802a02"/><cb:docNumber>No. 534</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0802a03"/><lb ed="R041" n="0793a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波罗蜜多心经注</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0802a04"/> <lb ed="X" n="0802a05"/><lb ed="R041" n="0793a02"/><byline cb:type="author">大宋国 沙门 道隆兰溪 述</byline> <lb ed="X" n="0802a06"/><lb ed="R041" n="0793a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0802001" n="0802001"/>摩诃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802a07"/><lb ed="R041" n="0793a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a0701">摩诃者梵语此曰大诸<persName>佛</persName>众生平等之自性也日 <lb ed="X" n="0802a08"/><lb ed="R041" n="0793a05"/>月不能照虚空无容亘十方无涯际彻三世无际 <lb ed="X" n="0802a09"/><lb ed="R041" n="0793a06"/>限欲知此可尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0802a0901" n="0802a0901"/><anchor xml:id="beg0802a0901" n="0802a0901"/>已<anchor xml:id="end0802a0901"/>小心小心者妄想识情又有无 <lb ed="X" n="0802a10"/><lb ed="R041" n="0793a07"/>取捨空不空生<persName>佛</persName>迷悟等二致也若无小心即大 <lb ed="X" n="0802a11"/><lb ed="R041" n="0793a08"/>心也在眼曰见在耳曰闻小心众生漆桶不会可 <lb ed="X" n="0802a12"/><lb ed="R041" n="0793a09"/>怜生向外求咄眉毛本在眼上。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802a13"/><lb ed="R041" n="0793a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a1301">般若。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802a14"/><lb ed="R041" n="0793a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a1401">般若者梵语此曰智慧逐诸境界心背真故不知 <lb ed="X" n="0802a15"/><lb ed="R041" n="0793a12"/>无我我即愚痴全体也離愚痴谓智有其方便谓 <lb ed="X" n="0802a16"/><lb ed="R041" n="0793a13"/>慧智者慧之体慧者智之用也众生本来具足矣 <lb ed="X" n="0802a17"/><lb ed="R041" n="0793a14"/>三世诸<persName>佛</persName>历代祖师天下老和尙由之施妙用现 <lb ed="X" n="0802a18"/><lb ed="R041" n="0793a15"/>神通下喝行棒真般若非文字蠢动含灵本来真 <lb ed="X" n="0802a19"/><lb ed="R041" n="0793a16"/>性也即今且道那个是般若良久曰日面<persName>佛</persName>月面 <lb ed="X" n="0802a20"/><lb ed="R041" n="0793a17"/><persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802a21"/><lb ed="R041" n="0793a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a2101">波罗蜜多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802a22"/><lb ed="R041" n="0793b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a2201">波罗蜜多者梵语此曰彼岸到无生死是彼岸有 <lb ed="X" n="0802a23"/><lb ed="R041" n="0793b02"/>涅槃是此岸離生死出涅槃即淸净本觉也故曰 <lb ed="X" n="0802a24"/><lb ed="R041" n="0793b03"/>净极光通达寂照含虚空却来观世间犹如梦中 <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802b" n="0802b"/> <lb ed="X" n="0802b01"/><lb ed="R041" n="0793b04"/>事即今见闻觉知起居动静历历分明是梦耶是 <lb ed="X" n="0802b02"/><lb ed="R041" n="0793b05"/>觉耶是生死耶是涅槃耶是垢秽耶是淸净耶诸 <lb ed="X" n="0802b03"/><lb ed="R041" n="0793b06"/>人向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0802b0301" n="0802b0301"/><anchor xml:id="beg0802b0301" n="0802b0301"/>己<anchor xml:id="end0802b0301"/>命脉上自辨别看良久曰白鸟入芦华。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b04"/><lb ed="R041" n="0793b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b0401">心经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b05"/><lb ed="R041" n="0793b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b0501">心经者大道也无小碍无差路又无小法可得故 <lb ed="X" n="0802b06"/><lb ed="R041" n="0793b09"/>无心谓道众生不知随境分名相增长我见是故 <lb ed="X" n="0802b07"/><lb ed="R041" n="0793b10"/>不行大道古人曰大道透长安到长安了当知王 <lb ed="X" n="0802b08"/><lb ed="R041" n="0793b11"/>知了岂有他哉且道即今起居动静得谁恩力野 <lb ed="X" n="0802b09"/><lb ed="R041" n="0793b12"/>老不知尧舜力咚咚击鼓祭江神。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b10"/><lb ed="R041" n="0793b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b1001">观自在菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b11"/><lb ed="R041" n="0793b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b1101">司空山本净禅师曰若会应处本无心始得名为 <lb ed="X" n="0802b12"/><lb ed="R041" n="0793b15"/>观自在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b13"/><lb ed="R041" n="0793b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b1301">行深般若波罗蜜多时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b14"/><lb ed="R041" n="0793b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b1401">行者不行一切是<persName>佛</persName>行也深者<persName>佛</persName>乘也不见一法 <lb ed="X" n="0802b15"/><lb ed="R041" n="0793b18"/>即<persName>如来</persName>也浅者声闻缘觉乃至著文字行般若人 <lb ed="X" n="0802b16"/><lb ed="R041" n="0794a01"/>等也故大般若魔事品云或依文字执有般若波 <lb ed="X" n="0802b17"/><lb ed="R041" n="0794a02"/>罗蜜多菩萨当知是为魔事又功德品云于此般 <lb ed="X" n="0802b18"/><lb ed="R041" n="0794a03"/>若波罗蜜多受持读诵不为毒药所害刀兵所伤 <lb ed="X" n="0802b19"/><lb ed="R041" n="0794a04"/>火所焚烧水所漂溺乃至不为四百四病之所夭 <lb ed="X" n="0802b20"/><lb ed="R041" n="0794a05"/>殁云云外離诸缘内不住根本众魔难窥六贼无 <lb ed="X" n="0802b21"/><lb ed="R041" n="0794a06"/>破離四句绝百非无踪迹可求故曰深般若般若 <lb ed="X" n="0802b22"/><lb ed="R041" n="0794a07"/>锋不立一尘即是行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b23"/><lb ed="R041" n="0794a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b2301">照见五蕴皆空度一切苦厄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802b24"/><lb ed="R041" n="0794a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b2401">五蕴者色受想行识也起心见境故曰色希望色 <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802c" n="0802c"/> <lb ed="X" n="0802c01"/><lb ed="R041" n="0794a10"/>故曰受记忆不休故曰想心妄不止故曰行行不 <lb ed="X" n="0802c02"/><lb ed="R041" n="0794a11"/>休轮迴不免故曰识照见者返照也不染境缘退 <lb ed="X" n="0802c03"/><lb ed="R041" n="0794a12"/>步见性谓返照般若真空也度者尽也应五蕴空 <lb ed="X" n="0802c04"/><lb ed="R041" n="0794a13"/>苦厄尽红日三竿伸脚眠。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c05"/><lb ed="R041" n="0794a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c0501">舍利子色不异空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c06"/><lb ed="R041" n="0794a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c0601">色本自空生迷人向真空外见色了得从心起心 <lb ed="X" n="0802c07"/><lb ed="R041" n="0794a16"/>无色相归根得旨随照失宗任他<g ref="#CB01926">灰</g>头土面。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c08"/><lb ed="R041" n="0794a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c0801">空不异色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c09"/><lb ed="R041" n="0794a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c0901">空依色现色即归空心起故色也心无所依故空 <lb ed="X" n="0802c10"/><lb ed="R041" n="0794b01"/>也了悟心空诸法自空真空端的作么生道山上 <lb ed="X" n="0802c11"/><lb ed="R041" n="0794b02"/>鲤鱼水底蓬尘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c12"/><lb ed="R041" n="0794b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1201">色即是空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c13"/><lb ed="R041" n="0794b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1301">色即空用空即色体万波不離水喝一喝云宾主 <lb ed="X" n="0802c14"/><lb ed="R041" n="0794b05"/>历然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c15"/><lb ed="R041" n="0794b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1501">空即是色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c16"/><lb ed="R041" n="0794b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1601">空即色体色即空用咄云事从叮咛起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c17"/><lb ed="R041" n="0794b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1701">受想行识亦复如是舍利子是诸法空相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c18"/><lb ed="R041" n="0794b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1801">五蕴者了得心源自空觉心空不滞觉空所空灭 <lb ed="X" n="0802c19"/><lb ed="R041" n="0794b10"/><persName>佛</persName>藏经曰一切法空无我无人无众生无寿命此 <lb ed="X" n="0802c20"/><lb ed="R041" n="0794b11"/>之谓也诸法者色受想行识六根等之十八界也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c21"/><lb ed="R041" n="0794b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c2101">不生不灭不垢不净不增不减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c22"/><lb ed="R041" n="0794b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c2201">心空则诸法亦空也有甚么生灭垢净增减哉毕 <lb ed="X" n="0802c23"/><lb ed="R041" n="0794b14"/>竟空不立一尘一法打禅床云还闻么。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0802c24"/><lb ed="R041" n="0794b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c2401">是故空中无色无受想行识。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803a" n="0803a"/> <lb ed="X" n="0803a01"/><lb ed="R041" n="0794b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0101">空本无相不得求色不会底人原来不疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a02"/><lb ed="R041" n="0794b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a0201">无眼耳鼻舌身意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a03"/><lb ed="R041" n="0794b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0301">六根者诸善恶业窟宅也六贼坚城也愚人谓毁 <lb ed="X" n="0803a04"/><lb ed="R041" n="0795a01"/>坚城杀六贼心地稳密无孔铁锤现前打禅床云 <lb ed="X" n="0803a05"/><lb ed="R041" n="0795a02"/>百杂碎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a06"/><lb ed="R041" n="0795a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a0601">无色声香味触法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a07"/><lb ed="R041" n="0795a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0701">元依一精明分成六和合一处成休复六用皆不 <lb ed="X" n="0803a08"/><lb ed="R041" n="0795a05"/>成尘垢应念消成圆明净妙馀尘尙诸学明极即 <lb ed="X" n="0803a09"/><lb ed="R041" n="0795a06"/><persName>如来</persName>大智还同愚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a10"/><lb ed="R041" n="0795a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a1001">无眼界乃至无意识界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a11"/><lb ed="R041" n="0795a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a1101">总无十八界也擧眼界与意识界馀准之可知六 <lb ed="X" n="0803a12"/><lb ed="R041" n="0795a09"/>根无主尘境自亡通身是眼见不到通身是耳闻 <lb ed="X" n="0803a13"/><lb ed="R041" n="0795a10"/>不及通身是心监不出通身是舌说不得芭蕉无 <lb ed="X" n="0803a14"/><lb ed="R041" n="0795a11"/>耳闻雷开葵花无眼向日转且道是有眼耶是无 <lb ed="X" n="0803a15"/><lb ed="R041" n="0795a12"/>眼耶石虎吞却木羊儿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a16"/><lb ed="R041" n="0795a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a1601">无无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a17"/><lb ed="R041" n="0795a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a1701">凡夫迷雲被掩不知本地风光但偏逐境迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0803a1701" n="0803a1701"/><anchor xml:id="beg0803a1701" n="0803a1701"/>己<anchor xml:id="end0803a1701"/>故 <lb ed="X" n="0803a18"/><lb ed="R041" n="0795a15"/>却物为上逐物为下直了心源则光明现故云无 <lb ed="X" n="0803a19"/><lb ed="R041" n="0795a16"/>无明那个是诸人本地风光新罗夜半日头明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a20"/><lb ed="R041" n="0795a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a2001">亦无无明尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a21"/><lb ed="R041" n="0795a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a2101">尘劳本无不加了知尽此甚么灵台一点不揩磨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a22"/><lb ed="R041" n="0795b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a2201">乃至无老死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803a23"/><lb ed="R041" n="0795b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a2301">生死之二法一心妙用有无之二法自性真德也 <lb ed="X" n="0803a24"/><lb ed="R041" n="0795b03"/>施一心用则六根现前迷用则生也迷体则死也 <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803b" n="0803b"/> <lb ed="X" n="0803b01"/><lb ed="R041" n="0795b04"/>存生死无明也了生死无无明也两个泥牛鬥入 <lb ed="X" n="0803b02"/><lb ed="R041" n="0795b05"/>海不知何人引得来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b03"/><lb ed="R041" n="0795b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b0301">亦无老死尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b04"/><lb ed="R041" n="0795b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b0401">生死老病本来无也梦裡明明有六趣觉後空空 <lb ed="X" n="0803b05"/><lb ed="R041" n="0795b08"/>无大千毫厘有差天地悬隔证实相理一切众生 <lb ed="X" n="0803b06"/><lb ed="R041" n="0795b09"/>同一淸净实相也尽是甚么良久曰张公吃酒李 <lb ed="X" n="0803b07"/><lb ed="R041" n="0795b10"/>公醉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b08"/><lb ed="R041" n="0795b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b0801">无苦集灭道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b09"/><lb ed="R041" n="0795b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b0901">无此四圣谛法也苦谛者贪著世间相无间歇也 <lb ed="X" n="0803b10"/><lb ed="R041" n="0795b13"/>集谛者向经论之中求妙理也灭谛者厌诸善恶 <lb ed="X" n="0803b11"/><lb ed="R041" n="0795b14"/>求寂灭也道谛者真寂也诸<persName>佛</persName>众生具足无欠馀 <lb ed="X" n="0803b12"/><lb ed="R041" n="0795b15"/>咦恁么会易不恁么会难具衲僧眼目试甄别看。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b13"/><lb ed="R041" n="0795b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b1301">无智亦无得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b14"/><lb ed="R041" n="0795b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b1401">道不在见闻觉知而不離见闻觉知中诸法从本 <lb ed="X" n="0803b15"/><lb ed="R041" n="0795b18"/>无可得东西不辨南北不别心法幷亡未梦见在 <lb ed="X" n="0803b16"/><lb ed="R041" n="0796a01"/>诸人要会么铁蒺莉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b17"/><lb ed="R041" n="0796a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b1701">以无所得故菩提萨埵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b18"/><lb ed="R041" n="0796a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b1801">普照寂灭无一法可得菩提也了得诸法不可得 <lb ed="X" n="0803b19"/><lb ed="R041" n="0796a04"/>名菩提萨埵故古人曰一如体玄兀尔忘缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b20"/><lb ed="R041" n="0796a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b2001">依般若波罗蜜多故心无罣碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b21"/><lb ed="R041" n="0796a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b2101">色空不二净秽幷亡境依心起有心空寂境自不 <lb ed="X" n="0803b22"/><lb ed="R041" n="0796a07"/>存心境自空迴然无事有何罣碍要知么八角磨 <lb ed="X" n="0803b23"/><lb ed="R041" n="0796a08"/>盘空裡走。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803b24"/><lb ed="R041" n="0796a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b2401">无罣碍故无有恐怖。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803c" n="0803c"/> <lb ed="X" n="0803c01"/><lb ed="R041" n="0796a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c0101">心心无所依亦不可得不碍于生死间镬汤炉炭 <lb ed="X" n="0803c02"/><lb ed="R041" n="0796a11"/>吹教灭剑树刀山喝便摧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c03"/><lb ed="R041" n="0796a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c0301">远離一切顚倒梦想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c04"/><lb ed="R041" n="0796a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c0401">心迷谓顚坚执我凡夫谓倒四大假和合体为我 <lb ed="X" n="0803c05"/><lb ed="R041" n="0796a14"/>六根境界为心故云梦想智者醒梦静也迷人信 <lb ed="X" n="0803c06"/><lb ed="R041" n="0796a15"/>梦忙也直了心源无一心可得是远離也即今谁 <lb ed="X" n="0803c07"/><lb ed="R041" n="0796a16"/>是远離顚倒梦想纔有言语是拣择是明白不在 <lb ed="X" n="0803c08"/><lb ed="R041" n="0796a17"/>拣择明白底是何人暗裡抽横骨明中坐舌头若 <lb ed="X" n="0803c09"/><lb ed="R041" n="0796a18"/>知此人有何顚倒梦想<persName>佛</persName>法不现前不得成<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c10"/><lb ed="R041" n="0796b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1001">究竟涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c11"/><lb ed="R041" n="0796b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c1101">究竟穷极之義也<persName>佛</persName>祖言不及故云究竟是云理 <lb ed="X" n="0803c12"/><lb ed="R041" n="0796b03"/>极忘情谓如何得喩齐当头霜夜月任运落前溪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c13"/><lb ed="R041" n="0796b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1301">三世诸<persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0803c14"/><lb ed="R041" n="0796b05"/>菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c15"/><lb ed="R041" n="0796b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c1501">阿者无也耨多罗者上也三藐者正也三菩提者 <lb ed="X" n="0803c16"/><lb ed="R041" n="0796b07"/>真道也合云无上正真道深行般若即得菩提是 <lb ed="X" n="0803c17"/><lb ed="R041" n="0796b08"/>真解脱也<persName>佛</persName>言知即身有<persName>佛</persName>性故今得成阿耨菩 <lb ed="X" n="0803c18"/><lb ed="R041" n="0796b09"/>提云云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c19"/><lb ed="R041" n="0796b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1901">故知般若波罗蜜多是大神咒是大明咒是无上咒 <lb ed="X" n="0803c20"/><lb ed="R041" n="0796b11"/>是无等等咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0803c21"/><lb ed="R041" n="0796b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c2101">咒者是契当句也心与行相应之谓契亦咒云心 <lb ed="X" n="0803c22"/><lb ed="R041" n="0796b13"/>故云神咒众生一心无有涯际十方虚空皆在心 <lb ed="X" n="0803c23"/><lb ed="R041" n="0796b14"/>性中如空中有一片雲故云大神咒淘然明白无 <lb ed="X" n="0803c24"/><lb ed="R041" n="0796b15"/>变易在众生不变在<persName>佛</persName>祖不变故云本分又云心 <pb ed="X" xml:id="X26.0534.0804a" n="0804a"/> <lb ed="X" n="0804a01"/><lb ed="R041" n="0796b16"/>地唯此一事实馀二则非真故云大明咒万法从 <lb ed="X" n="0804a02"/><lb ed="R041" n="0796b17"/>一心生无始无终软如金刚坚似兜罗绵谁分限 <lb ed="X" n="0804a03"/><lb ed="R041" n="0796b18"/>量故云无上咒直行直用与<persName>佛</persName>祖无差别故云无 <lb ed="X" n="0804a04"/><lb ed="R041" n="0797a01"/>等等咒要见此咒么良久曰镇州萝蔔从来大也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a05"/><lb ed="R041" n="0797a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a0501">能除一切苦真实不虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a06"/><lb ed="R041" n="0797a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a0601">诸<persName>佛</persName>依此咒得菩提故云不虚也君臣道合街头 <lb ed="X" n="0804a07"/><lb ed="R041" n="0797a04"/>孤峰自在受用家舍途中自由现成现成端的谁 <lb ed="X" n="0804a08"/><lb ed="R041" n="0797a05"/>知长忆江南三月裡鹧鸪啼处百花香。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a09"/><lb ed="R041" n="0797a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a0901">故说般若波罗蜜多咒即说咒曰。</p> <lb ed="X" n="0804a10"/><lb ed="R041" n="0797a07"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1001">羯谛羯谛</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a11"/><lb ed="R041" n="0797a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1101">始羯谛无妄想可除次羯谛无真可求真妄俱寂 <lb ed="X" n="0804a12"/><lb ed="R041" n="0797a09"/>无有二法今夜一轮满淸光何处无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a13"/><lb ed="R041" n="0797a10"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1301">波罗羯谛</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a14"/><lb ed="R041" n="0797a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1401">此心原来淸净无尘垢可染珊瑚枝上撑著月。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a15"/><lb ed="R041" n="0797a12"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1501">波罗僧羯谛</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a16"/><lb ed="R041" n="0797a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1601">淸净与尘垢双对言也若離尘垢淸净因何立看 <lb ed="X" n="0804a17"/><lb ed="R041" n="0797a14"/>看破镜不重照。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a18"/><lb ed="R041" n="0797a15"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1801">菩提</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a19"/><lb ed="R041" n="0797a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1901">即是道也道者无依也日午打三更。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a20"/><lb ed="R041" n="0797a17"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a2001">娑婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a21"/><lb ed="R041" n="0797a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a2101">毕竟空亦无依空相亦无三人称龟作鼈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a22"/><lb ed="R041" n="0797b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a2201">般若心经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a23"/><lb ed="R041" n="0797b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a2301">再犯不许。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0804a24"/><lb ed="R041" n="0797b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波罗蜜多心经注<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0802a0901" to="#end0802a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0802b0301" to="#end0802b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0803a1701" to="#end0803a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0802001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0802001">奘师所译题目不加摩诃二字今加之者以存注者深意也</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0802a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0802a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0802b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0802b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0803a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0803a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>